गुलरिया, जेष्ठ १ - प्रलयकारी महाभूकम्पपछि बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज आउने पर्यटक धमाधम बुकिङ रद्द गर्न थालेका छन्। यो मौसममा गतवर्ष खचाखच भरिएका ठाकुरद्वारास्थित पर्यटकीय होटलहरू अहिले सुनसान छन्।
सॉझ पर्ना साथ यहाँका होटलमा हुने थारु सांस्कृतिक नाचगान समेत बन्द भएका छन्। भूकम्पअघि दैनिक ५० देखि ६० को संख्यामा विदेशी पर्यटक आउँथे। करिब ५ सय स्वदेशी पर्यटक आउँदा निकुञ्ज मुख्यालय ठाकुरद्वारामा बेग्लै चहलपहल हुन्थ्यो। अहिले मुस्किलले ४/५ जना विदेशी पर्यटक आउने गरेको निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत अशोककुमार भण्डारीले बताए।
यसैगरी स्वदेशी पर्यटक २० देखि २५ जना आउने गरेको निकुञ्जले जनाएको छ। निकुञ्जमा कात्तिकदेखि जेठ मसान्तसम्म बढी पर्यटक भित्रिने मौसम हो। यो मौसममा पर्यटकले सहजै बाघ हेर्न सकिने भएकोले पनि पर्यटकहरू आकर्षित हुने गरेको पर्यटन व्यवसायी बताउँछन्।
पर्यटन व्यवसायी एवं थारू होम रिर्सोटका सञ्चालक मोहन थारूले काठमाडौं लगायत मुलुकका दर्जन बढी जिल्लामा आएको महाभूकम्पले बर्दियाका पर्यटन व्यवसायीलाई प्रत्यक्ष प्रभाव परेको छ।
खचाखच भरिने यो मौसममा ९५ प्रतिशत पर्यटक घटेको उनले दाबी गरे। ठाकुरद्वारामा २० वटा पर्यटकीय होटल सञ्चालनमा छन्।
उनीजस्तै बर्दिया टाइगर रिर्सोट ठाकुरद्वाराका सञ्चालक रामजी थापाले जिल्लामा भुइँचालोको असर नपरे पनि पर्यटकको संख्या निकै घटेको बताए। होटलमा कर्मचारीलाई तलब खुवाउन समेत धौधौ भएको उनले भने, ‘यस्तो स्थिति रह्यो भने होटलहरू बन्द हुने अवस्था आउने छ।’
जिल्लामा भूकम्पको असर नपरेकोले यहाँ आउने पर्यटक आत्तिनुपर्ने कुनै कारण नभएको पर्यटन व्यवसायी बताउँछन्।
नेपालकै तराईको जिल्लास्थित बर्दिया निकुञ्जमा शान्त वातावरण भएका कारण पनि विगत केही वर्ष यता पर्यटकहरू यहाँ आउन लालायित हुँदै आएको निकुञ्जका कर्मचारी बताउँछन्। महाविनाशकारी भूकम्पले पर्यटन व्यवसायीलाई प्रत्यक्ष मर्कामा परेका छन्।
एक दशक अघिसम्म स्वदेशीभन्दा बढी पर्यटक आउने गरे पनि विगत ४/५ वर्ष यता नेपाली पर्यटकको आवागमन बढ्दै गएको हो। निकुञ्जमा काठमाडौं, पोखरा लगायतबाट आउने स्वदेशी पर्यटक भूकम्पका कारण एक्कासि घटेको पर्यटन व्यवसायी बताउँछन्।
सिउरुङ (लमजुङ), जेष्ठ १७ - बेसीसहरकी दूधकाशी गुरुङ अहिले गाउँ फर्केर पर्यटकको स्वागत सत्कारमा जुटेकी छन्। उनलाई पति पूर्णसिंह गुरुङले साथ दिएका छन्।
‘पर्यटकको स्वागत गर्न गाउँ आएँ,’ उनले भनिन्, ‘भूकम्पको डर हराउँदै गएपछि यता पनि पर्यटक आउन अलि बढ्छन् भन्ने लाग्छ।’ सहरमा बसेर खासै काम नहुने भएकाले गाउँमा आएर पर्यटकको स्वागतमा साथ दिन पाउँदा खुसी लागेको पूर्णसिंहले बताए। यी दम्पती जसरी नै सहरबजारमा बसेका युवाहरू पनि गाउँ फर्केर पर्यटकको स्वागत र बिदाइमा जुटेका छन्। सिउरुङमा पर्यटकको आगमन बिस्तारै बढ्न थालेको छ। ‘पहिलो गोराहरू निकै आउँथे। नेपाली पनि उत्तिकै हुन्थे। बजारमा बसेर वासको व्यवस्था मिलाउँथ्यौँ।’ गाउँ फर्केका लालजित गुरुङले भने। गाउँमा पर्यटक बढ्ने अपेक्षासँगै क्लबका पूर्वअध्यक्ष नन्द घले पत्नीका साथ गाउँमा छन्।
‘सिउरुङमा भूकम्पले केही प्रभाव पारेनछ,’ शिरखोला आमा समूह काउलेपानीकी अध्यक्ष प्रेमकाशी गुरुङले भनिन्। भूकम्पबाट गाउँमा पर्यटकको कमी आएकाले सिउरुङको स्थिति बुझ्न् आएको उनले सुनाइन्। ‘भूकम्पबाट गाउँ सुरक्षित भएको सन्देश देशविदेश पुर्याउनुपर्छ,’ सिउरुङ महोत्सवको क्रममा बिहीबार भेटिएकी उनले भनिन्। काउलेपानीको पर्यटन प्रवद्र्धनमा जुटेकी तिलमाया गुरुङले भूकम्पपछि गाउँमा पर्यटक आगमन घटेको र सकरात्मक सन्देश प्रवाह गर्न सके पर्यटक आगमन वृद्धि हुने बताइन्।
पर्यटन व्यवस्थापन उपसमिति सिउरुङका सचिव उमरबहादुर गुरुङले जिल्लाकै विभिन्न ठाउँमा भूकम्पले क्षति पुर्याए पनि गाउँमा भने कुनै क्षति नपुर्याएको बताए। ‘भूकम्पले गाउँमा पनि क्षति पुर्याएको भन्ने गलत सन्देश गएसँगै पर्यटक आगमन रोकियो,’ उनले भने, ‘पर्यटकीय गन्तव्य सुरक्षित भएकाले सबै पर्यटकलाई ग्रामीण पर्यटकीय गाउँको भ्रमणमा आउन आग्रह गर्छु।’ उनले सिउरुङमा रहेका १५ होमस्टेसहित १ सय २० वटा घर साथै सबै सम्पदाहरू भूकम्पबाट जोगिएको र सुरक्षित रहेको बताए। ‘गाउँमा पर्यटकका लागि सडकको सुविधा छ,’ उनले भने, ‘विभिन्न ठाउँमा पहिरो गए पनि हाम्रा सडकसमेत भूकम्पबाट सुरक्षित छन्।
लमजुङ उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष रामकुमार श्रेष्ठले सिउरुङसहित सार्क भिलेज घलेगाउँ, एउटै गाउँ र एउटै गाविस भुजुङ, उत्कृष्ट होमस्टे गाउँ काउलेपानी, पसगाउँ, घनपोखरा, खासुर, पुरानकोट लगायत ग्रामीण पर्यटकीय गाउँहरू सुरक्षित रहेको बताए। ‘वैशाख १२ को महाभूकम्प र २९ गतेको ठूलो कम्पनका कारण डराउनु स्वाभाविक थियो,’ उनले भने, ‘हामीले सबै हेरिसक्यौँ। पर्यटकीय गन्तव्यहरू सबै सुरक्षित छन्।’ उनले पर्यटकीय गाउँमा रहेका होमस्टे, संग्रहालय, सांस्कृतिक भवन, ऐतिहासिक सम्पदालाई भूकम्पले समस्या नपारेको बताए।
पोखरा, जेष्ठ २० - व्यवसायीले मुलुकको पर्यटनमा ठूलो हिस्सा भारतीय पर्यटकले ओगटेको भन्दै भारतीयलाई पोखरा घुम्न आउने गरी सघाउन भारतीय दूतावासका पदाधिकारीसमक्ष आग्रह गरेका छन्।
भूकम्पपछि खस्किएको पर्यटन क्षेत्रलाई उकास्ने उद्देश्यले गठित पोखरा पर्यटन पुनर्जागरण समिति (पीटीआरसी) का पदाधिकारीले मंगलबार दूतावासका कमर्सियल कन्सुलर आशिष सिन्हालाई भेटेर भारतीयलाई पोखरा आउने वातावरण बनाइदिन अनुरोध गरेका हुन्। अत्यधिक गर्मीका कारण यतिबेला भारतीय नेपाल घुम्न आउने सिजन भए पनि भूकम्पको त्रासले रोकिएको छ। त्यसैले आगमनमा सघाउन अनुरोध गरिएको पीटीआरसीका सहसंयोजक विश्वशंकर पालिखेले बताए।
उक्त अवसरमा सिन्हाले भारतीयलाई नेपाल भित्र्याउन सक्दो पहल गर्ने आश्वासन दिए। ‘भारतीयलाई नेपाल नआउन भनेका छैनौं। केवल सचेतना अपनाउन मात्र भनेका छौं,’ सिन्हाको भनाइ उद्धृत गर्दै पालिखेले भने, ‘ट्राभल एड्भाइजरीमा कतै पनि नेपाल नआउन भनी उल्लेख गरेका छैनौं।’ यतिबेला भारतीय पर्यटक गर्मी छल्न र मुक्तिनाथ दर्शनका लागि आउने उपयुक्त समय हो।
पीटीआरसीका सञ्चार संयोजक टीकाराम सापकोटाले भारतीय सञ्चारकर्मीलाइ पोखरा ल्याउने तयारी भइरहेको र भारतीय सञ्चारमाध्ययमलाई पनि नेपालबारे सकरात्मक सन्देश दिन दूतावासले भूमिका निभाउन आग्रह गरे।
नेपाल एसोसिएसन अफ टुर्स एन्ड ट्राभल एजेन्टस (नाट्ट) का अध्यक्ष पोमनारायण श्रेष्ठले नेपाल आउने तयारीमा रहेका भारतीय पर्यटक भूकम्पले आउन नसकेको बताए। उनका अनुसार पोखरा र आसपासका क्षेत्र सुरक्षित छन्। पीटीआरसी संयोजक गणेशबहादुर भट्टराईको नेतृत्वको टिम विभिन्न दूतावाससहित प्रधानमन्त्री, मन्त्रालय, राष्ट्र बैंकलगायत निकायमा पर्यटन प्रवद्र्धनको योजनाका लागि काठमाडौं पुगेर मंगलबार फर्किएको छ।
भोजपुर, जेष्ठ २० - अवैध सम्बन्धबाट जन्मिएका छोरालाई नागरिकता प्रदान नगरेसम्म पर्यटनमन्त्री कृपासुर शेर्पालाई भोजपुरस्थित महिलाहरुले जिल्ला प्रवेशमा रोक लगाउने चेतावनी दिएका छन् ।
भोजपुर क्षेत्र नं १ बाट संविधानसभा सदस्य निर्वाचित शेर्पा पर्यटन मन्त्री बनेपछि श्रीमति र छोराको बारेमा सञ्चारमाध्यममा चर्चा भएपछि महिलाहरुले चासो बढाएका हुन् । भोजपुरस्थित अन्तर्पार्टी महिला सञ्जालमा आवद्ध महिलाहरुले प्रेस विज्ञप्ती जारी गर्दै मन्त्री शेर्पाले महिला मुक्तिको आन्दोलनको मानमर्दन गर्दै श्रीमती र छोरामाथि अन्याय गरेको जनाएका छन् । मन्त्री शेर्पाले श्रीमती र छोरालाई स्वीकार गरेर महिलाहरुकै रोहबरमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट तत्काल नागरिकता प्रदान गर्न माग गरेका छन् ।
मन्त्री शेर्पा निजामति कर्मचारी हुँदा ताप्लेजुङमा बस्दा स्थानीय दलित महिलासितको अवैध सम्बन्धबाट जन्मिएको छोरा गणेश शेर्पा र आमा धनमाया दर्नाललाई स्वीकारेको समाचार सार्वजानिक भएपनि तत्काल नागरिकता प्रदान गरी कार्यन्वयन गर्न अन्तरपार्टी महिला सञ्जालले माग गरेको छ । अन्तर पार्टी महिला सञ्जालमा रहेका नेपाल महिला संघकी सभापति शिशिरा राई, अखिल नेपाल महिला संघ (क्रान्तिकारी)की लक्ष्मी खडका, सङ्घीय समाजवादी महिला संघकी मातृका राई, राप्रपाकी देवी सुन्दास, खम्बुवा महिला संघकी लक्ष्मी घिमिरे, मालेकी रमा कार्की, अनेमसंघ क्रान्तिकारी (वैद्य) की शर्मिला खतिवडाले संयुक्त रुपमा विज्ञप्ती जारी गर्दै जिम्मेवार पदमा पुगेका कृपासुर शेर्पाले उत्पीडित महिलामाथि अमानवीय व्यवहार गरेकोमा कारबाही गर्नुपर्ने माग गरेका छन् ।
मन्त्री शेर्पाले गल्ती स्वीकारेपछि तत्काल नागरिकता प्रदान नगरे जिल्ला प्रवेशमा रोक लगाउने लगायत अन्य आन्दोलनका कार्यक्रम सार्वजानिक गर्ने नेपाल महिला संघकी शिशिरा राईले बताइन् ।
पुस ११ - अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) ले सञ्चालन गरेको गोल प्रोजेक्टका अरू योजनासमेत शंकास्पद भेटिएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ -फिफा) को सहयोगमा सञ्चालित गोल प्रोजेक्टको दोस्रो, तेस्रो र चौथो कार्यक्रमको योजना स्वीकृतिदेखि भुक्तानीसम्म नियम मिचेको खुलासा भएको हो ।
सन् २०१० को अक्टोबरमा सुरु गोल प्रोजेक्ट-३ मा तीन स्थानको फुटबल एकेडेमीको सशक्तीकरणका लागि फिफाले ४ लाख डलर एन्फालाई दिएको थियो । ललितपुर, धरान र बुटवलका एकेडेमीहरूको सशक्तीकरणका लागि थप १ लाखसहित ५ लाख डलर सहयोग आएको एन्फा स्रोतले बतायो । १२, १४ र १६ वर्षमुनिका तीन समूहका लागि २०/२० जनाको दरले तीन ठाउँमा कुल १ सय ८० फुटबल प्रशिक्षार्थीलाई आवासीय प्रशिक्षण दिन एकेडेमी सञ्चालन गरिएको फिफाको वेबसाइटमा स्पष्ट उल्लेख छ ।
तर, एन्फाको लेखासम्बद्ध स्रोतका अनुसार गोल-३ सञ्चालनका बेला धरान, काठमाडौं र बुटवलमा गरी ६५ जना विद्यार्थीले मात्रै प्रशिक्षण पाएका थिए । धरान र बुटवलमा यू-१२ का २०-२० जना मात्र थिए । अरू दुई उमेर समूहलाई एकेडेमीमा राखिएकै थिएन । रूपन्देही जिल्ला फुटबल संघका तत्कालीन अध्यक्ष हरि श्रेष्ठ भन्छन्, 'एन्फाले पठाएको पैसाले २० जनाको खर्च पनि पुग्दैनथ्यो । कसैसँग चामल, कसैसँग तेल त कसैसँग पैसा मागेर दुःखले एकेडेमी चलायौं । स्थानीय स्रोतबाट बर्सेनि चार लाख रुपैयाँ जुटाउनुपथ्र्यो ।' हाल यू-१७ का कप्तान विमल घर्तीमगर बुटवलकै उत्पादन हुन् ।
तीन वर्ष अवधिमा धरानमा एन्फाले ४४ लाख रुपैयाँमात्रै उपलब्ध गराएको कागजात स्रोतले कान्तिपुरलाई उपलब्ध गराएको छ । त्यसैगरी एन्फा टेक्निकल सेन्टर बुटवलमा पनि तीन वर्षको अवधिमा ४४ लाखमात्रै निकासा भएको छ । काठमाडौंमा प्रशिक्षण सञ्चालन गरे पनि त्यसको पूर्ण विवरण एन्फामा छैन । 'धरान र बुटवलमा गरी ८८ लाख रुपैयाँ निकासा भएको छ, काठमाडौंमा पनि त्यति नै रकम खर्च भएको मान्ने हो भने बढीमा दुई करोड खर्च भएको देखिन्छ,' एन्फाका उपाध्यक्ष कर्माछिरिङ शेर्पाले भने, 'बाँकी रकम कहाँ गयो ?'
फिफाको सहयोगमा चार चरणमा सञ्चालित गोल प्रोजेक्टको अनुदान निकासा र खर्च प्रणालीबारे हाल पदीय जिम्मेवारीमा नरहेका एन्फा अध्यक्ष गणेश थापाले कान्तिपुरलाई फरक-फरक प्रतिक्रिया दिए । 'गोल प्रोजेक्टको रकम फिफाले आफंै भुक्तानी दिने नियम छ, एन्फाको कुनै भूमिका हँुदैन,' कान्तिपुर कार्यालयमै आएका थापाले भनेका थिए । तर पछि लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा गोल प्रोजेक्ट-३ को रकम उल्लेख भएपछि थापाले 'फुटबल एकेडेमीहरूको ट्रेनिङको रकम एन्फामार्फत् नै खर्च भएको' बताए ।
झन्डै दुई दशकयता एन्फा नेतृत्वमा रहेका थापाले गोल प्रोजेक्ट-३ सञ्चालनमा अनियमितता नभएको दाबी गरे । 'एन्फाले हरेक वर्ष प्रशिक्षार्थीलाई तालिम दिंदै आएको छ,' उनले भने, 'कुनै वर्ष प्रशिक्षार्थीको संख्या कम भयो भन्दैमा रकम दुरुपयोग भो भन्न मिल्छ ?' उनले त्यसपछिका वर्षमा पनि गोल प्रोजेक्टअन्तर्गत एन्फाले प्रशिक्षण सञ्चालन गरेको दाबी गरे ।
एन्फाकै उपाध्यक्ष किशोर राई धरानमा एकेडेमी सञ्चालनलाई वाषिर्क ६ लाख स्थानीय स्रोतबाट जुटाउनुपरेको बाध्यता सुनाउँछन् । 'फिफाबाट बजेट आएको हामीलाई थाहै थिएन,' राईले भने, 'बजेट माग गर्दा एन्फामा एकेडेमी चलाउन पैसा छैन मात्र भन्थे ।'
सन् २००५ को नोभेम्बरमा स्वीकृत गोल प्रोजेक्ट-२ मा चार लाख डलर आएको थियो । उक्त रकमबाट सातदोबाटोस्थित एन्फा कम्प्लेक्स र च्यासलको टेक्निकल सेन्टर मर्मत गरेको उल्लेख छ । 'मर्मतका नाममा रकम दुरुपयोग भएको छ,' स्रोतले भन्यो, 'उक्त सहयोग रकम र त्यसको विवरण एन्फाले आफ्नो वाषिर्क आम्दानी र लेखापरीक्षणमा उल्लेख गरेको छैन ।' सन् २०१२ मा सञ्चालित गोल प्रोजेक्ट-४ मा एन्फा कम्प्लेक्सको सुविधा विस्तार तथा आर्टिफिसियल टर्फ बिछ्याउँदा ५ लाख डलर खर्च भएको देखाइएको छ । उक्त रकम गणेश थापामार्फत् नै डीएल कन्सल्टेन्सी र रविना कन्स्ट्रक्सनमार्फत् खर्च भएको देखाइएको छ । तर गोल-४ का लागि एन्फामा बजेट नआएको र सोझै फिफाबाट परिचालन भएको थापाले दाबी गरे ।
अधिवक्ता रामकृष्ण निराला संयोजकत्वको छानबिन समितिले पनि एन्फा एकेडेमी सञ्चालन शंकास्पद भएको प्रतिवेदन बुझाएको थियो । १० देखि १४ वर्ष उमेरका खेलाडी बस्ने होस्टल र पढ्ने स्कुलसँग एकेडेमी सञ्चालनको खर्चबारे दुई पक्षीय सम्झौता नगरेको र करोडौंमा पेस्की खर्च देखाइएको उल्लेख छ ।
काठमाडौं, जेष्ठ २० - अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा सम्बन्ध विस्तारका लागि एएफसी र फिफा कंग्रेसलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यसपल्ट एसियाली फुटबल महासंघको निर्वाचनसहितको एएफसी कंग्रेस ३० अप्रिलमा बहराइनको मनामामा भयो। अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघको फिफा कंग्रेस पनि २९ मेमा जुरिचमा सेप ब्लाटरलाई पाचौंपल्ट अध्यक्षमा निर्वाचित गर्दै सम्पन्न भयो। तर, हाल कार्यवाहक अध्यक्षको रूपमा अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को नेतृत्व गरिरहेका ललितकृष्ण श्रेष्ठ दुवै कंग्रेसमा सहभागी भएनन्।
२०५१ साल चैतमा एन्फा अध्यक्ष भएयता गणेश थापाले कुनै पनि एएफसी र फिफा कंग्रेस गुमाएका थिएनन्। उनी अहिले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल गतिविधिमा सहभागी हुन नपाउने स्थितिमा छन्। एएफसीका पूर्वाध्यक्ष मोहम्मद बिन हमामबाट पैसा लिएकोलगायत आर्थिक गतिविधिमा उनीमाथि फिफाको इथिक्स कमिटीले छानबिन गरिरहेको छ र उनी १९ जुन, २०१५ सम्म फुटबल गतिविधिमा सहभागी हुन प्रतिबन्धित छन्। त्यसैले उनलाई एएफसी र फिफा कंग्रेसमा सहभागी हुने अवसर थिएन।
जुरिच, जेष्ठ १९ - फिफा अध्यक्ष सेप ब्लाटरले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका छन्। उनले फिफमा भएको भ्रष्टचारको आरोपका कारण राजीनामा गरेको सिएनएनले बताएको छ। उनले फिफाको केन्द्रीय कार्यालयबाट आफ्नो राजीनामाको घोषणा गरेका हुन्। उनी ४ दिन अघि मात्रै सो पदमा ५ औंपटक निर्वाचित भएका थिए।
ब्लाटरले राजीनामा गरेपछि अब पुनः अध्यक्ष पदका लागि निर्वाचन हुने भएको छ। निर्वाचन सम्पन्न नभएसम्म भने ब्लाटरले नै अध्यक्ष पद सम्हाल्ने छन्।